Atambay, atam ve bay sözcüklerinden kurulmuş bir erkek adıdır. Atam, ata sözcüğünün birinci tekil kişi iyelik biçimidir ve “benim atam” demektir; ata Ana Türkçe *ata biçiminden gelir. Bay ise Ana Türkçe *bāy biçiminden gelir; zengin, varlıklı, soylu kişi anlamındadır, beyefendi anlamını dil devrimi sırasında kazanmıştır. TDK adı “atam beydir” anlamında açıklar; ad böylece çocuğun soyuyla övünen bir cümle gibi okunur.
Bay ile biten adlar benzer isimler arasında bir aile oluşturur: Atabay, Alanbay ve Alabay bunlardandır. Atambay'ı Atabay'dan ayıran m sesi, adı bir iyelik cümlesine dönüştürür. A-tam-bay diye hecelenen ad kalın ünlülüdür: Atambay'a, Atambay'ın.