Ataman, Nişanyan Adlar'da Tatarca kökenli bir unvan olarak açıklanır ve karşılığı atabey diye verilir. Ataman ya da Atman, Kırım ve İdil Tatarlarında boy önderlerinin unvanıydı. Don-Volga Kazaklarının önderlerine verilen Rusça hetman unvanı da büyük olasılıkla bu sözcükten gelir. Batı kaynaklarında yaygın olan, sözcüğü Almanca “önder, başkan” anlamındaki Hauptmann'a bağlayan açıklamayı ise Nişanyan yanlış bulur. TDK'nin “önder, başkan” karşılığı bu tarihî kullanımla örtüşür.
Bütün ünlüleri a olduğu için üç heceli ad düz ve dengeli bir ses verir. Benzer isimler arasındaki Atasan ve Atadan ses bakımından yakındır, ancak kökenleri Ataman'dan farklıdır.