Ülkem, ülke sözcüğüne birinci tekil kişi iyelik eki getirilerek kurulmuş bir kız adıdır. Nişanyan Adlar anlamını benim toprağım diye verir; TDK Kişi Adları Sözlüğü de adı yurdum, vatanım diye açıklar. Ülke, bir halkın üzerinde yaşadığı topraklar demektir. Ad, çocuğa sevgiyle seslenen bir hitap gibi kurulmuştur: annenin ya da babanın gözünde çocuk, kendi yurdu kadar değerlidir.
Aynı sözcükten gelen Ülken senin yurdun anlamını taşır ve erkek adı olarak geçer. Sondaki -m eki ad olarak kullanıldığında sabitleşir; ek alırken Ülkem'i, Ülkem'e diye yazılır. Benzer isimler arasındaki Ülküm ve Gökçem de aynı iyelik ekiyle biter, ancak Ülküm bir başka sözcüğe dayanır.