Dikbay, dik ve bay öğelerinin birleşmesinden oluşur. Dik, Ana Türkçe *tik- kökünden gelir; dikey anlamının yanında Türkçede sert, yatık durmayan anlamını da taşır. Bay, Eski Anadolu Türkçesi yoluyla Ana Türkçe *bāy sözcüğüne dayanır ve zengin, soylu demektir. Vikisözlük, bay sözcüğünün bugünkü “bay, efendi” anlamının dil devrimi sırasında bey yerine kullanılmak üzere kazandırıldığını belirtir. TDK adı varlıklı ama aksi ve sert yaradılışlı biri olarak açıklar; dik öğesi sertliği, bay öğesi varlığı karşılar.
Bay ile biten adlar Türkçede kalabalık bir aile oluşturur; benzer isimler arasındaki Bilbay ve Binbay bunlardandır, Dikbaş ve Dikdal ise aynı ilk öğeyi taşır. Dikbay iki hecede söylenir (Dik-bay) ve ekleri kalın ünlülüdür: Dikbay'a, Dikbay'ın. Kısa yapısı uzun soyadlarıyla dengeli durur.