Balbay, bal ve bay sözcüklerinden kurulmuş bir erkek adıdır; Vikisözlük'ün İngilizce sürümü onu hem erkek adı hem soyadı olarak kaydeder. Bal, Osmanlıca yoluyla Ana Türkçe *bal sözcüğünden gelir; arıların yaptığı tatlı besindir ve Türkçede tatlılığın en bilinen benzetmesidir. Bay ise Ana Türkçe *bāy'a dayanır ve ilk anlamı zengin, soyludur; bugünkü “bay, efendi” anlamı dil devrimi sırasında eklenmiştir. TDK adın anlamını ayrıca açmaz, yalnızca bu iki sözden kurulduğunu belirtir.
Bu durumda ad, tatlı ve varlıklı bir kişi fikrini çağrıştırır; ama bu yalnızca iki sözcüğün yan yana gelişinden çıkan bir yorumdur. Balbay iki hecede okunur (Bal-bay); iki hece de b ile başladığı için ad ritmik duyulur. Ekler kalın ünlülüdür: Balbay'a, Balbay'ın. Benzer isimler arasındaki Başbay, Kanbay ve Bilbay aynı bay öğesiyle biter.