Şamil, Arapça شامل sözcüğünden gelir; Nişanyan Adlar anlamını soru işaretiyle “kapsayan, her şeyi içine alan” diye verir. Adın Türkiye'deki ünü büyük ölçüde Şeyh Şamil'e dayanır: Nakşibendi şeyhlerinden olan Şamil, Dağıstan bağımsızlık mücadelesinin önderi olarak tanınmış ve 1871'de ölmüştür. Kayda göre onun asıl adı Şamuil (Samuel) iken Türkçede ve Rusçada Şamil diye bilinir.
Nişanyan'a göre ad özellikle Kafkas kökenliler, yani Çerkezler, Çeçenler ve Dağıstanlılar arasında yaygındır. Şa-mil diye iki hecede okunan adın sonundaki l ek alırken değişmez: Şamil'in, Şamil'e. Benzer isimler arasındaki Amil, Hamil ve Nail aynı -il sonunu paylaşan kısa Arapça adlardır. Kız çocuk için karşılığı Şamile'dir.