Konak, Osmanlıca üzerinden Ana Türkçe *konak (konuk; konaklama yeri) sözcüğüne dayanır. Azericedeki qonaq, Kazakçadaki qonaq ve Tatarcadaki qunaq aynı sözcüğün akrabalarıdır. Türkçede ise sözcük bugün en çok büyük, gösterişli ev anlamıyla bilinir; Vikisözlük ayrıca yolculukta geceyi geçirmek için durulan yer ve bir günde alınan yol anlamlarını kaydeder. TDK adı hem misafir hem de misafir olunan ev diye açıklar; iki kaynak bu noktada örtüşür.
Konak, İzmir'in bir ilçesinin adı olduğu gibi Bartın, Bolu ve Çankırı'da birer köyün de adıdır. İki hecede okunur (Ko-nak) ve kalın ünlülüdür: Konak'a, Konak'ın. Özel ad olarak yazıldığında ek alırken k korunur; konağa gibi yumuşama yalnızca cins adda görülür. Benzer isimler arasındaki Konan da konuk, misafir anlamıyla açıklanan bir addır; Konuk ise aynı anlamı doğrudan taşır.