Karakoca, kara ve koca sözcüklerinden oluşur. Kara, Ana Türkçe *kara (koyu, siyah) sözcüğüne dayanır. Koca, Osmanlıcadan gelir; büyük, iri ve yaşlı anlamlarını taşır. Vikisözlük'e göre sözcük, Farsça xwāja'dan gelen hoca ile aynı kökün ikizi olabilir; Tatarca xuca, Kazakça qoja ve Özbekçe xoʻja gibi akrabaları ev sahibi, efendi demektir. TDK adı, yaşlandığı hâlde saçı sakalı ağarmamış bir adam diye açıklar; kara sözcüğü burada saçın koyu rengini, koca ise yaşı anlatır.
TDK'nin kaydı sözcüğe bir bitki anlamı da verir: boy atamadan yaşlanmış, cılız bir ağaç. Karakoca dört hecede söylenir (Ka-ra-ko-ca) ve ünlüyle bittiği için ekleri y ile alır: Karakoca'ya, Karakoca'nın. Benzer isimler arasındaki Akçakoca aynı koca öğesini taşır; Karaca ise kara ile kurulup -ca ile biten daha kısa bir addır.