Gülcemal, Farsça “gül” ile Arapça “cemal” sözcüklerinden oluşur ve “gül yüzlü” anlamına gelir. Nişanyan Adlar'daki Farsça kaydın karşılığı da gül yüzlüdür. Nişanyan Sözlük cemal sözcüğünü güzellik anlamındaki Arapça camāl biçimine bağlar; sözcük, tam ve eksiksiz olmak, güzel olmak anlamındaki bir fiilin mastarıdır. Sözlüğün verdiği en eski tanık Kutadgu Bilig'dedir. Kubbealtı Lugatı ise cemalin hem güzellik hem de yüz güzelliği, güzel yüz anlamına geldiğini belirtir; “gül yüzlü” anlamı buradan çıkar.
Cemal tek başına erkek adı olarak bilinir; başa gelen gül öğesi adı kız adına çevirir. Benzer isimler arasındaki Gülmisal ve Gülbeden de bir güzellik benzetmesini gülle kurar.