Fazıl, Arapça fâzıl sözcüğünden gelir ve “erdemli, faziletli” demektir; Nişanyan Adlar'daki karşılığı “erdemli, üstün niteliklere sahip”tir. Kubbealtı Lugatı sözcüğü fâdıl yazımıyla birlikte verir ve fazilet sahibi kişiyi anlatır; dişil biçimi Fâzıla da kadın adı olarak kullanılır. Arapçadaki ض harfi Türkçede z ya da d diye okunduğundan iki biçim de yerleşmiştir. Nişanyan Adlar bu ikiliğin coğrafyasına da değinir: kaynağa göre Fazıl, Fadıl adının İstanbul Türkçesindeki ve Batı Anadolu ağızlarındaki karşılığıdır.
Kökteki fazl, Kubbealtı'na göre hem lütuf ve cömertlik hem de kişide bulunan değer, meziyet demektir. Benzer isimler arasındaki Fazlı aynı köke nispet eki getirilerek kurulmuş bir addır, Fadıl ise Fazıl'ın d'li söyleyişidir. Ad ek alırken ikinci hecedeki ı korunur: Fazıl'ı, Fazıl'a. Kalın ünlülü yapısı a ya da o ile başlayan soyadlarıyla uyumludur.