Kuğu, Osmanlıca üzerinden Ortak Türkçe *quɣu ve Ana Türkçe *kugu sözcüğüne dayanan bir kuş adıdır. Karahanlıcadaki quɣū, Eski Türkçedeki quɣu ve Türkmencedeki guw bu sözcüğün akrabalarıdır. Vikisözlük kuğuyu hem kuş adı hem de kız adı olarak kaydeder. TDK'nin kaydı da kuşu kıvrık uzun boynu, geniş kanat ve gagasıyla tanınan, hem doğada hem evcil olarak yaşayan bir su kuşu diye anlatır.
Kuğu iki hecede okunur (Ku-ğu); ortadaki ğ iki u arasında yumuşar ve neredeyse duyulmaz, bu yüzden ad akıcı bir sesle söylenir. Ünlüyle bittiği için ekler kaynaştırma sesiyle gelir: Kuğu'ya, Kuğu'nun. Benzer isimler arasındaki Keklik de bir kuş adından gelen kız adıdır; Aksu ve Karsu ise su ile ilgili kısa adlardır. Doğadan alınan bir ad olarak yalın ve kolay hatırlanır.