Kösemen, sürünün önünden giderek ona yol gösteren koç ya da tekeyi anlatan bir sözcüktür. Vikisözlük sözcüğü kösem biçiminden türetir ve kösemin kökeninin bilinmediğini açıkça belirtir. Sözcüğün başka anlamları da vardır: dövüşken iri koç ya da teke, insanlara yol gösteren kılavuz ve borsada öncülük eden hisse. Kösem için verilen rehber, kılavuz anlamı da bu kayıtla örtüşür ve Kösemen bu adın bir biçimi olarak kabul edilir.
Ad hem kız hem erkek çocuklar için kullanılır. Üç hecede okunur (Kö-se-men) ve bütünüyle ince ünlülüdür: Kösemen'e, Kösemen'in. Benzer isimler arasındaki Evcimen ve Türemen aynı -men sesiyle biten üç heceli adlardır; Özselen ve Ergülen de ince ünlülü yapılarıyla Kösemen'e yakındır. Yol gösterme anlamı adın en belirgin yanıdır.