Hafız, Arapça kökenli bir addır ve “koruyan, gözeten” anlamına gelir. Nişanyan önemli bir ayrıma dikkat çeker: uzun i ile Hafîz “koruyan, saklayan” anlamında Allah'ın sıfatlarından biridir; uzun a ile Hâfız ise “Kur'an'ı ezberleyen kişi” demektir. Günümüz Türkçesinde bu iki söyleyiş birbirinden ayırt edilmez. Nişanyan'a göre Hafız yazımı Kars, Ardahan ve Artvin'deki Ahıska ve Karapapak toplulukları arasında yaygındır; Hafıs yazımı ise Kürt bölgelerinde görülür.
Günlük dilde Kur'an'ı ezberleyen kişi için unvan olarak kullanıldığından ad bu çağrışımla bilinir. İranlı şair Hafız-ı Şirazi de bu unvanla tanınır.