Diribaş, diri ve baş sözcüklerinin birleşmesinden oluşur. Diri, Osmanlıca üzerinden Ana Türkçe *tīrig'e dayanır; Eski Türkçe tirig, Kazakça tiri, Türkmence diri ve Çuvaşça čĕrĕ onun akrabalarıdır. Anlamı canlı, ölü olmayandır; Türkçede ayrıca zinde, güçlü ve solmamış, taze anlamlarını taşır. Baş ise Ana Türkçe *baĺč'tan gelir. İki öğe birlikte “diri bir baş”, yani uyanık bir zihin fikrini verir; TDK de adı açıkgöz, kurnaz kişi olarak açıklar.
Kurnaz sözcüğü bazen olumsuz bir tonla kullanıldığı için TDK'nin açıklamasını “uyanık, çabuk kavrayan” biçiminde anlamak adın kökleriyle daha uyumludur. Diribaş üç hecede okunur (Di-ri-baş) ve ekleri kalın ünlülüdür: Diribaş'a, Diribaş'ın. Benzer isimler arasındaki Dikbaş, Yücebaş ve Gedikbaş aynı baş öğesiyle biter.