Boncuk, süs için dizilen renkli, delikli küçük tanelerin adıdır ve ad olarak doğrudan bu sözcükten alınmıştır; Nişanyan Adlar'da karşılığı “cam boncuk”tur. Sözcük çok eskidir. Nişanyan Sözlük, Eski Türkçede monçuk ya da munçuk biçimlerinde “süs bilyesi” anlamıyla geçtiğini, Kaşgarî'nin 1073 tarihli sözlüğünde insan ve at boynuna asılan değerli taşlar ve muskalar için kullanıldığını gösterir. Sözlüğe göre asıl biçim *bonçuk olmalıdır; b sesi Eski Türkçede içteki n yüzünden m'ye dönmüştür. Orta Farsçadaki pondiḳ “küçük top, fındık” sözcüğüyle de akrabadır.
Türkçede nazar boncuğu ve mavi boncuk gibi deyimlerle yaşayan gündelik bir sözcüktür. Benzer isimler arasındaki Pamuk, Buğday ve Burçak gibi bir nesne ya da bitki adından alınmış adlardandır. Ünsüzle biten kısa yapısı, ünlüyle başlayan soyadlarında akıcı bir geçiş sağlar.