Ulubaş, ulu ve baş sözcüklerinin birleşimidir. Ulu, Ortak Türkçe *ulug'a dayanır ve büyük, yüce anlamını taşır. Baş, Osmanlıca yoluyla Ana Türkçe *baĺč'tan gelir; Karahanlı Türkçesinde ve Eski Türkçede baš biçimindedir. Sözcük vücudun en üst bölümünü anlatmanın yanında bir topluluğu yöneten kişi, önder ve bir şeyin başlangıcı anlamlarını da taşır. Bu önder anlamıyla birlikte düşünüldüğünde ad, yüce bir önder fikrini verir; TDK de adı saygı gören, yüce kişi diye açıklar.
Benzer isimler arasındaki Kocabaş aynı baş öğesini koca ile kurar; Ulusan, Ulutaş ve Uluman ise ulu ile başlayan adlardır. Ulubaş üç hecede okunur (U-lu-baş). Bütün ünlüleri kalın olduğu için ekler a'lı gelir: Ulubaş'a, Ulubaş'ın. Sondaki ş sesi adı yumuşak bir ünsüzle bitirir ve ünsüzle başlayan soyadlarıyla da rahat söylenir.