Ülkücü, ülkü sözcüğüne -cü ekinin getirilmesiyle yapılmıştır. Ülkü, Vikisözlük'e göre Kıpçakçadaki ilkü (ok hedefi) sözcüğünden gelir ve Ana Türkçedeki *il- (yakalamak, ele geçirmek) fiiline dayanır; bugün amaç edinilen, ulaşılmak istenen şey, yani ideal anlamındadır. -cü eki addan ad yapan bir yapım ekidir. Böylece ülkücü, bir ülküye hiçbir çıkar gözetmeden bağlanan kişi, idealist demektir. Vikisözlük'ün İngilizce sürümü sözcüğü ayrıca erkek adı olarak kaydeder; TDK'nin açıklaması da adı kendini bir amaca vermiş kişi diye verir.
Sözcük günümüzde siyasi bir hareketin mensuplarını anlatmak için de kullanıldığından ad bu çağrışımı da taşır. Üç hecede okunur (Ül-kü-cü) ve ince ünlülü ekler alır: Ülkücü'ye, Ülkücü'nün. Benzer isimler arasındaki Ülkülü, Ülküsel ve Ülkümen aynı ülkü kökünden farklı eklerle yapılmış adlardır.