Ülkümen, Nişanyan Adlar'da Yeni Türkçe bir ad olarak geçer ve idealist, ileriyi gören kişi diye açıklanır. Adın kökündeki ülkü, kaynağa göre 1933'te mefkûre kavramının karşılığı olarak seçilmiş, öncesinde örnek, model anlamında az kullanılan bir sözcüktü. Sondaki -men, Türkçede bir niteliği taşıyan kişiyi anlatan adlarda görülen bir ektir. TDK Kişi Adları Sözlüğü de adı bir ülküye bağlı kişi diye yorumlar.
Aynı -men ekiyle kurulmuş Gücümen ve Ergümen gibi adlar, bu yapının 20. yüzyıl ad üretiminde sevildiğini gösterir. Üç heceli ad ül-kü-men diye okunur. Erkek adı olarak kaydedilmiştir; ince ünlüleri, yine ince ünlü taşıyan bir soyadıyla uyumlu durur.