Şemail, Arapça biçim, görünüş anlamındaki şemâil sözcüğünden gelir; Nişanyan Adlar'da bu karşılıkla yer alır ve Arapça yazımı شمائل biçimindedir. Türkçede sözcük bir kişinin dış görünüşünü ve huyunu birlikte anlatır; İslam geleneğinde Hz. Muhammed'in görünüşünü ve ahlakını anlatan eserlere de şemail denir. Nişanyan, erkek adlarında Şemail'in büyük olasılıkla Şah İsmail yerine kullanıldığını belirtir; ancak bu açıklamanın kadın adları için akla yatkın olmadığını ekler.
Erkek adı olarak kayıtlı olan Şemail, “şe-ma-il” diye üç hecede okunur. Benzer isimler arasındaki Şamil ve Nail de -il ile biten Arapça kökenli erkek adlarıdır; Mail ise Şemail'in son hecelerini andıran ayrı bir addır.