Hüsamettin, Arapça “hüsâm” ile “din” sözcüklerinin tamlamasıdır ve “dinin keskin kılıcı” anlamına gelir. Nişanyan Adlar adı bu çeviriyle kaydeder; özgün yazımı حسام الدين biçimindedir. Hüsâm sözcüğü Kubbealtı Lugatı'nda ayrı bir madde olarak bulunamadı; Steingass'ın Farsça-İngilizce sözlüğü ise onu Arapça kökenli olarak verir ve keskin kılıç, kılıcın ağzı diye açıklar. Din ise Kubbealtı'nda inanç ve ibadetlerin bütünü olarak tanımlanır.
Kısaltılmış biçimi Hüsam tek başına da kullanılır; tam ad “hü-sa-met-tin” diye söylenir ve ortadaki a uzun okunabilir. Ad, bir niteliği dine bağlayan “-eddin” kalıbındaki eski adlardandır; Hüsameddin yazımına da rastlanır. Benzer isimler arasındaki Haşmettin, Celâlettin ve Cemalettin de aynı kalıbı izler.