Hükümdar, “egemenlik sahibi, devletin başındaki kişi” anlamındaki sözcüğün erkek adı olarak kullanılmasıdır; Nişanyan Adlar onu Farsça kökenli sayar. Nişanyan Sözlük'e göre sözcük Farsça ḥukm-dār biçiminden alınmıştır: Arapça ḥukm “egemenlik, hüküm” sözcüğüne Farsçada sahiplik bildiren +dār eki getirilerek yapılmıştır. Sözlük sözcüğün Türkçedeki ilk tanığını 1303 yılına tarihler.
Ad, bir unvanı doğrudan kişi adına çevirir; Han, Bey ve Şah gibi örnekler bu yolun Türkçe adlarda bilinen bir yol olduğunu gösterir. Üç heceli “hü-küm-dar” okunuşu vardır ve r ile kapanır. Benzer isimler arasındaki Mühürdar ve Cihandar aynı +dar ekini taşır; Halâskâr ise Farsça +kâr ekiyle kurulmuş bir addır.