Ekmel, Arapça kemâl “tamlık, olgunluk” kökünden gelir ve “en mükemmel, en kusursuz” anlamındadır. Nişanyan Adlar adı Kemal ya da Kâmil'in üstünlük biçimi olarak açıklar. Kubbealtı Lugatı ekmel'i “tam, mükemmel olmak” anlamındaki kökten türemiş sayar ve noksansız, kusursuz olmanın en ileri derecesi diye açıklar. Sözlük, Kâtip Çelebi'den şeyhlerin kiminin kâmil, kiminin ekmel olduğunu söyleyen bir cümle aktarır; ekmel-i enbiyâ tamlaması ise “peygamberlerin en mükemmeli” anlamında Hz. Muhammed için kullanılır.
Kâmil ile Ekmel arasındaki fark derecededir. Kubbealtı'na göre kâmil, tam ve olgun olanı anlatır; ayarı tam altın için zer-i kâmil denir. Ekmel ise bu tamlığın en üst basamağıdır. Mevlid'deki “efdal ü ekmel” ikilemesi, ad olarak Eftal ile Ekmel'in aynı kalıptan geldiğini de gösterir. Erkek adı olarak kayıtlıdır; ince ünlülü iki hecesi kısa soyadlarıyla dengeli durur.