Çaykara, Vikisözlük'ün Türkçe sürümünde ayrı bir sözcük olarak kayıtlıdır: dere kıyısında yerden çıkan göze, kaynak, pınar. İngilizce sürüm ise aynı adı Trabzon'un bir ilçesi olarak verir. Sözcük, dere anlamındaki çay ile kara sözcüklerinden kurulmuş görünür; kara burada Ana Türkçe *kara'dan gelen koyu, siyah anlamındaki sözcüktür, ancak bileşimin neden bu anlamı kazandığı kaynakta açıklanmaz. TDK'nin kaydı pınar anlamına nehir yatağı ve kumsal anlamlarını da ekler.
Bir ilçe adı olduğu için Çaykara'yı taşıyan biri, adının Trabzon'la ilişkilendirilmesiyle sık karşılaşabilir; ilçeyle bağı olan aileler için ise ad ayrı bir anlam taşır. Üç hecede okunur (Çay-ka-ra) ve ünlüyle biter: Çaykara'ya, Çaykara'nın. Benzer isimler arasındaki Baykara yalnızca ilk harfte ayrılır; Çalkara ve Uçkara da kara ile biter.