Usalan, us ile alan sözcüklerinden oluşan bir erkek adıdır. Us, Osmanlıca yoluyla Ana Türkçe *us'a (akıl) dayanır ve akıl, zekâ, kavrayış demektir. Alan burada almak fiilinin sıfat-fiil biçimidir; Vikisözlük'ün İngilizce sürümü alan sözcüğüne meydan, saha anlamlarının yanında bir şeyi alan kişi anlamını da verir. Almak fiili Ana Türkçe *al-'dan gelir. İki öğe birlikte akıl edinen, aklı kavrayan kişi anlamını verir; TDK de adı akıllı biri diye açıklar.
Alan sözcüğünün meydan, saha anlamı da bulunduğundan ad “akıl alanı” biçiminde de anlaşılabilir; TDK'nin yorumu ise almak fiilinden gelen anlamı esas alır. Usalan üç hecede okunur (U-sa-lan) ve hece sınırı nedeniyle ortada “sa” sesi duyulur. Bütün ünlüleri kalın olduğundan ekler a'lı gelir: Usalan'a, Usalan'ın. Benzer isimler arasındaki Akalan da aynı alan öğesiyle biten bir addır.