Şemsettin, Arapça güneş anlamındaki şems ile din sözcüklerinden kurulmuştur ve Nişanyan Adlar'da dinin güneşi anlamıyla kaydedilir; Arapça yazımı شمس الدّين biçimindedir. Nişanyan, Anadolu'da saygın iki din büyüğünü anar: Bayramiye tarikatının Şemsiye kolunun kurucusu Ak Şemseddin (1390-1459) Göynük'te, Halvetiye içinde kendi adıyla anılan kolun kurucusu Kara Şemseddin (1520-1597) ise Sivas'ta gömülüdür.
Ak Şemseddin, İstanbul'un fethi döneminde Fatih Sultan Mehmet'in hocası olarak da tanınır. Kürtçede bu ad Şemdin biçimine kısalmıştır. “Şem-set-tin” diye üç hecede okunan adın benzerleri arasındaki Necmettin ve Bedrettin, gök cisimlerini din sözcüğüyle birleştiren adlardır: biri yıldız, öteki dolunay anlamına gelir.