Özbilen, öz ile bilmek fiilinin sıfat-fiili bilen'den oluşur ve “özünü bilen, kendini tanıyan” anlamına gelir. Nişanyan Adlar aynı kökten Özbil adını “kendini bil” diye verir; Özbilen bu öğüdün yerine gelmiş hâlini anlatır. Bilmek Ana Türkçe *bil-'den gelir ve Eski Türkçede de aynı biçimde geçer. TDK kaydı adı kendini tanıyan kişi diye açıklar.
Ad -en ekiyle kurulmuş bir sıfat-fiil olduğu için Yücelen ve Özselen gibi adlarla aynı yapıdadır. Vikisözlük “bilen” sözcüğünü soyadı olarak da kaydeder. Kız ve erkek çocuklara verilebilen Özbilen üç hecelidir (Öz-bi-len) ve ek alırken değişmez: Özbilen'in, Özbilen'e.