Özbilir, öz sözcüğü ile bilmek fiilinin geniş zaman biçimi bilir'den oluşur ve “kendini bilir” anlamını taşır. Bilmek, Osmanlıca ve Eski Anadolu Türkçesi üzerinden Ana Türkçe *bil- fiiline dayanır; Eski Türkçede ve Karahanlı Türkçesinde de aynı köktedir. Anlamları bilgi sahibi olmak, anlamak ve bir işe yatkın olmaktır. Öz burada kişinin kendi benliğini anlatır. TDK adı kendini bilen kimse diye açıklar; bu yorum iki öğenin birleşimine doğrudan uyar.
Bilir, Vikisözlük'ün Türkçe sürümünde ayrıca soyadı olarak kayıtlıdır; Özbilir ise hem kız hem erkek çocuklara verilen bir addır. Öz-bi-lir diye üç hecede okunur ve ince ünlülü ekler alır: Özbilir'e, Özbilir'in. Benzer isimler arasındaki Özbilen ve Özbilgin aynı bil- kökünden gelir; Özbilen bilen sıfat-fiiliyle, Özbilgin ise bilgin sözcüğüyle kurulmuştur.