Melen ya da meleng sözcüğü, Anadolu ağızlarının bazılarında kıraç, işlenmemiş toprak anlamında kullanılır; TDK sözlüğü de adı bu anlamla verir. Nişanyan Adlar'a göre ad, 1970'lerde, 12 Mart askerî rejimi dönemindeki başbakanlardan Ferit Melen sayesinde erkek adı olarak tanınmış, özellikle Van'daki Türk topluluğu arasında görülmüştür. 2000'li yıllarda ise kadın adı olarak da kullanılmaya başlamıştır; Nişanyan bunda Melina adından esinlenilmiş olabileceğini düşünür. Kayıt bir ayrıntıyı da düzeltir: Melen şaraplarına adını veren Tekirdağ'daki Melen kasabası, adını bu sözcükten değil, “elmacık kemiği” anlamındaki Yunanca Milion'dan alır.
Bugün hem erkek hem kadın adı olarak duyulabildiği için tek başına cinsiyet bilgisi vermez; ikinci bir adla birlikte kullanıldığında bu belirsizlik ortadan kalkar. İki heceli ad n ile bittiği için eklerde değişmez. Benzer isimler arasındaki Belen ve Çelen tek sesle ayrılan, aynı kalıpta adlardır.