Bilir, bil- fiilinin geniş zaman biçimidir ve söz olarak “bilen, bilir kişi” anlamına gelir; Nişanyan Adlar'daki karşılığı da kısaca “bilir”dir. Nişanyan Sözlük'e göre bilmek fiili Eski Türkçede de bil- biçimindedir; Sözlüğün ol- maddesinde aktarılan Orhun Yazıtları tanığındaki “bilir biligim bilmez teg boldı” (bilir aklım bilmez gibi oldu) sözü, fiilin bu geniş zaman biçimini de içerir. Fiile eklenen -ir, Türkçede hem zamanı hem de bilirkişi sözcüğündeki gibi sıfat anlamını taşır. TDK Kişi Adları Sözlüğü adı bilgili ve görgülü kişiyle açıklar.
Kayıtlarda hem kız hem erkek adı olarak geçer. Bilen adı aynı fiilden çıkar; orada -en eki kullanılmıştır ve anlam “bilen” olur. Sondaki r ünlüyle başlayan eklere doğrudan bağlanır: Bilir'i, Bilir'e. İnce ünlülü kısa yapısı, ince ünlülü soyadlarıyla uyumlu bir söyleyiş verir.