Öncübay, öncü ve bay sözcüklerinden kurulmuş bir erkek adıdır. Öncü, ön sözcüğüne meslek ve görev bildiren -cü ekinin getirilmesiyle türemiştir; önde giden, kılavuz, önder demektir. Askerlikte yürüyüşte kolun ilerisinden giden birliğe, sanatta ise yeni bir akımı başlatan kişiye de öncü denir. Bay, Ana Türkçe *bāy sözcüğünden gelir ve zengin, soylu anlamlarını taşır. TDK adı öncü olan kimse diye açıklar.
Aynı anlamı taşıyan Öncüer, benzer isimler arasında yer alır ve bay yerine er öğesini kullanır; Mengübay ve Tekebay ise bay ile biten başka erkek adlarıdır. Ön-cü-bay diye üç hecede okunan adda ilk iki hece ince, son hece kalın ünlülüdür; ekler son heceye uyar: Öncübay'a, Öncübay'ın. Bay sözcüğüne bugün yüklenen “efendi” anlamı yenidir; adın kurulduğu eski anlam varlıklı ve soylu olmaktır.