Karacaoğlan, Türk halk şiirinin en tanınmış ozanlarından birinin adıdır. Nişanyan Adlar adı karaca oğlan, yani esmerce delikanlı anlamıyla kaydeder ve notunda bu ozanın 17. yüzyılda Çukurova'da ve Toros dağlarında Türkmen göçerleri arasında yaşadığının anlaşıldığını belirtir. Vikisözlük de adın bu halk şairinden geldiğini kaydeder. Ad bu yüzden doğrudan âşık geleneğine ve Türkmen yayla kültürüne gönderme yapar.
Uzunluğu adın en belirgin özelliğidir: beş hecede “ka-ra-ca-oğ-lan” diye okunur. Bu nedenle tek ya da iki heceli kısa bir soyadıyla daha rahat söylenir. Benzer isimler arasındaki Karaoğlan aynı oğlan sonunu taşıyan daha kısa bir biçimdir, ancak ayrı bir geçmişi vardır.