Velat, Kürtçe kökenli bir erkek adıdır ve yurt, vatan anlamına gelir. Adın taşıdığı anlam, insanın ait olduğu toprak ve memleket duygusuyla ilgilidir. Arapça kökenli vilayet sözcüğüyle ses benzerliği dikkat çekse de ad, Kürtçede yurt karşılığıyla kullanılır. İki heceli ve kısa yapısıyla Kürtçe erkek adlarının sık görülen biçimini yansıtır.
Velat'ın bebek kayıtlarındaki izi Bitlis'ten geliyor: 2023'te ilin erkek bebek listesinde 3 bebekle 30. sırada yer almış. Türkiye geneli listelerde ya da nüfusta bu adı taşıyanlarla ilgili bir sayı bulunmuyor.
Beş harf ve iki heceden oluşan ad “Ve-lat” diye okunur. İlk hecedeki ince “e” ile ikinci hecedeki kalın “a” arasında bir geçiş vardır; “t” ile bitmesi adı kısa ve kararlı bir sesle kapatır. Ünlüyle başlayan bir soyadı geldiğinde “t” sesi soyadına bağlanabilir. Benzer isimler arasındaki Sidat, Arhat, Demhat, Rumet ve Rohat da “-at” ya da “-et” sesiyle biten erkek adlarındandır.