Kıvılcım, yanan bir şeyden sıçrayan küçük ateş parçasının Türkçedeki adıdır. Nişanyan Adlar adı Türkçe sayar ve yalnız bu anlamla verir. Sözlükte aynı anlamda daha kısa bir biçim olan kıvıl da kayıtlıdır; demir ile taş güçlü biçimde çarpıştığında sıçrayan ateşli parçacık da kıvılcım diye anılır.
Mecaz anlamı, bir işi başlatan, harekete geçiren etkendir; “değişimin kıvılcımı” gibi kullanımlarda görülür. Gök biliminde Güneş yüzeyinde görülen kesikli ışımalara da bu ad verilir. Ad kız ve erkek çocuklara verilebilir. Üç heceli (Kı-vıl-cım) ve kalın ünlülü olduğu için ekler de kalın gelir: Kıvılcım'ın, Kıvılcım'a.