Çakmak, ateş elde etmek için çeliğe vurulan sert taşın, çakmaktaşının Türkçe adıdır. Nişanyan Adlar bu sözcüğün Mısır Memlükleri ile Çağatay Hanlığı'nda sık rastlanan erkek adlarından biri olduğunu, Anadolu'da da 17. yüzyıla kadar kişi adı olarak görüldüğünü belirtir. Dolayısıyla yeni üretilmiş bir ad değil, Türk dünyasının farklı bölgelerinde yüzyıllar boyunca kullanılmış eski bir addır.
Ad, gündelik dildeki çakmak sözcüğüyle aynı yazılır ve Çak-mak diye söylenir. Sonu mastar ekine benzediği için bazıları ilk duyuşta fiil sanabilir; ikinci bir isimle birlikte kullanıldığında bu algı kaybolur. Benzer isimler arasındaki Kolçak, Çamak ve Baskak da kısa, sert ünsüzlü Türkçe adlardır.