Alptuğrul, Alp ile Tuğrul sözcüklerinden oluşur. Nişanyan Adlar'a göre Tuğrul bir doğan türü, aynı zamanda "soylu, olgun" demektir. Mikail oğlu Tuğrul Bey (990-1063) Selçuklu devletinin kurucularından ve ilk hükümdarıdır. Bir başka Tuğrul Han (ö. 1203) Cengiz Han'ın müttefikidir. Toğrul Baba, menkıbeye göre doğan kılığında Hacı Bektaş'a saldırmış, sonra ona bağlanmıştır. Macar ulusal mitolojisinde 9. yüzyılda Macarları Avrupa'ya götüren efsanevi kuşun adı da Turul'dur.
Bu kadar zengin bir geçmişi olan Tuğrul'a Alp'in eklenmesi adı daha da güçlü kılar. "Alp-tuğ-rul" diye okunur.